🏆 1.nagrada na Urbanističko-arhitektonskom konkursu za idejno rešenje zoološkog vrta u okviru zabavno-rekreativnog parka na Adi Ciganliji sa Studiom OBE
Pobedničko rešenje podrazumeva formiranje Bioparka Ada sa centralnom pešačkom stazom koja prolazi kroz ceo kompleks formirajući različite ambijente. To je prostor koji kombinuje elemente zoološkog vrta, botaničke bašte, prirodnog rezervata i edukativnog centra a sve sa ciljem povezivanje prirode, životinjskog i biljnog sveta sa posetiocima.
Predmetna lokacija, područje oko prirodnog jezera Ada safari, nalazi se u severoistočnom delu poluostrva Ada Ciganlija koje je okarakterisano kao predeo izuzetnih odlika i svrstano u treću kategoriju kao zaštićeno područje lokalnog značaja. Imajući u vidu značaj zaštićenih prirodnih vrednosti, kao vodilja u formiranju konceptualnog rešenja postavljeni su očuvanje postojećeg biodiverziteta, podizanje svesti o važnosti teme zaštite prirodnog okruženja i nenametljivost planiranih fizičkih struktura. Ovo područje karakteriše postojeća bogata vegetacija i većinski očuvano prirodno okruženje. Ono predstavlja prirodno stanište za ugrožene i zaštićene vrste flore, faune i fungije. Izazov stvaranja sinergije između zatečenog stanja i planiranih sadržaja prevaziđen je smeštanjem svih planiranih objekata Zabavno – rekreativnog parka i ZOO vrta u područje postojećeg izgrađenog dela lokacije dok su intervencije u ostatku kompleksa, u skladu sa potrebama životinja i posetilaca ZOO vrta, isključivo pejzažno-oblikovnog karaktera.
ZONIRANJE
Rekreativna zona, tematski paviljoni i zabavni park postavljeni su u južnom delu obuhvata, bliže postojećem sadržaju izvan granice, kako bi severni, mirniji, deo bio iskorišćen za smeštanje životinja. Takvim pozicioniranjem omogućena je veza izložbenog dela zoološkog vrta sa izgrađenom strukturom u okviru granice, neophodnom za njegovo neometano funkcionisanje. Takođe, datim zoniranjem uspostavljeno je postepeno uvođenje posetilaca izložbenom delu za životinje koje predstavlja prirodnu oazu celog kompleksa, kako bi se ostali, bučniji sadržaji, odvojili od budućih staništa.
Zona ZOO vrta pozicionirana je u severnom delu lokacije i njoj je pripojeno i jezero Ada safari. Korišćenje jezera kao integralnog dela zoo vrta, sa stazama koje vode duž obale, omogućava posetiocima da uživaju u pogledu na vodene ptice i druge životinjske vrste koje se prirodno javljaju u tom području, dok istovremeno predstavlja sigurno stanište za postojeće životinjske vrste koje tu obitavaju, bez uzurpacije koje bi uvođem sadržaja na vodi doprineli.
Izložbeni deo ZOO vrta smešten je sa zapadne strane jezera Ada Safari. Postojeća visoka vegetacija i zelenilo u ovom delu obuhvata pružila bi idealno okruženje za staništa budućih stanovnika – životinja. Ovaj deo je podeljen na različite zone, od kojih je svaka posvećena specifičnim ekosistemima i vrstama koje su karakteristične za određeni deo sveta, odnosno za određeni kontinent. Objekti u funkciji ZOO vrta smešteni su istočno od jezera Ada Safari, gde već postoji izgrađena struktura, kako bi se minimizirala potreba za zauzimanjem dodatnih postojećih zelenih površina.
Zona zabavno-rekreativnog parka proteže se duž jugoistočne granice područja obuhvaćenog konkursnim zadatkom, odnosno uz saobraćajnicu koja tangira ovaj prostor. Ova zona se oslanja na urbanizovaniji deo lokacije gde su prepoznati postojeći sadržaji veslačkih klubova i ulica koja vodi ka ostalim postojećim sadržajima na krajnjem istočnom delu poluostrva.
GRUPISANJE ŽIVOTINJA PREMA KONTINENTIMA
Prednosti odabira da se raspored životinja formira u skladu sa poreklom samih vrsta, odnosno kontinentima sa kojih potiču se ogleda u više aspekata koji oslikavaju ekološki koncept rešenja:
• Obrazovanje i svest o biodiverzitetu
• Povećana efikasnost u očuvanju
• Stvaranje prirodnijih uslova
• Promocija globalne ekološke svesti
• Istraživački potencijal
Uzimajući u obzir sve ove aspekte, odluka za grupisanje životinja u zoo vrtu prema kontinentima predstavlja efikasan i ekološki svestan pristup koji ne samo da poboljšava iskustvo posetilaca, već i doprinosi očuvanju prirode i zaštiti biodiverziteta.
ZELENE POVRŠINE
Šire područje predmetne lokacije bogato je raznovrsnom florom, značajnom za održavanje lokalnog ekosistema. Izuzetno je važno tokom cele godine, budući da leti, svojim hladom, guste krošnje pomažu u održavanju mikroklime ovog područja daleko prijatnijom za boravak ljudi, spuštajući temperaturu vazduha za par tepeni. Sa druge strane, pomenuto visoko zelenilo zimi predstavlja i utočište za brojne ptice.
Iz tog razloga veoma važno je da se postojeći zeleni fond sačuva u što većoj meri, kao jedna od izuzetno značajnih celina za ceo grad, ali i kao stanište određenih vrsta ptica, karakterističnih za predmetno područje. Sve planirane zone u kojima su smeštene različite vrste životinja neophodno je uskladiti sa sačuvanim primercima stabala, kao i dodatnim zelenilom koje će biti uvedeno. Uloga zelenila, pored vizuelnog obogaćivanja samog zoološkog vrta, jeste i stvaranje novog staništa ili skloništa za buduće korisnike, odnosno stvaranje prirodnog okruženja za životinje, bilo da je reč o skrivanju životinja od posetilaca, penjanju ili formiranju gnezda na krošnjama.
Izdizanjem dela staza za obilazak izložbenog dela ZOO vrta od tla, postojeća flora, fauna i fungija, kao i konstitucija tla u najvećoj meri se štiti i naglašava se važnost ovih prirodnih elemenata.
Svi primerci stabala, koji se daljom analizom pokažu kao nedovoljno kvalitetni ili nebezbedni, mogu se iskoristiti i za postavljanje različitih instalacija za penjanje ili skrivanje životinja, kao i delove prepreka između staništa i posetilaca.
USAGLAŠENOST SA PLANSKIM OSNOVOM
U cilju efikasne realizacije planiranih sadržaja, tokom formiranja konkursnog rešenja sa posebnom pažnjom su sagledani parametri i smernice zadati važećim planskim dokumentom (PDR Ade ciganlije).
Pravila za zaštitu životne sredine predviđena u okviru poglavlja „Urbanističke mere zaštite“ primenjena su konceptualnom i oblikovnom rešenju planiranih sadržaja:
• Predloženim rešenjem se ukida postojeće nelegalno naselje.
• Planirana izgradnja objekata ZOO vrta je smeštena na lokaciji postojećeg neplanski izgrađenog naselja planiranog za iseljavanje.
• Ukidaju se sve postojeće septičke jame na predmetnoj lokaciji.
• U sklopu same lokacije površine za kolski saobraćaj su minimizirane, odnosno postavljene su tako da se oslanjaju na postojeću I planiranu saobraćajnu infrastrukturu izvan granice obuhvata konkursnog zadatka. Ovim rešenjem se nivo buke koji potiče od motornog saobraćaja u najvećoj meri umanjuje.
• Konkursnim rešenjem se predviđa zadržavanje postojeće kvalitetne visoke vegetacije u maksimalnoj mogućoj meri i uvođenje novih primeraka pretežno autohtonih vrsta.
• Formiraju se izolacioni zeleni pojasevi, kako između pojedinačnih zona u okviru ZOO vrta, tako I između celina ZOO vrta I zabavno-rekreativnog parka kako bi se umanjila buka I između celog kompleksa I šireg okruženja kako bi se u kompleksu redukovala prašina, čađ I otpadni gasovi.
Urbanistički projekat prvonagrađenog rešenja za zoo-vrt na Adi Ciganliji
Pobedničko rešenje za zoološki vrt na Adi Ciganliji
